Om uw bezoek aan onze website te optimaliseren, gebruiken wij cookies. Door verder te gaan, stemt u daarmee in. Lees meer over het gebruik van cookies.

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close

Dossier

Eerlijke apparaten

Triodos Research onderzoekt conflictvrije mineralen

Triodos Research onderzoekt conflictvrije mineralen

We kunnen niet meer zonder onze mobiele telefoons, laptops en navigatiesystemen. Er worden er steeds meer geproduceerd. En dat zorgt voor een toenemende vraag naar mineralen zoals goud, tin, wolfraam en tantalum die in deze apparaten verwerkt worden. Het zijn mineralen die vaak worden gewonnen in gebieden geteisterd door conflicten, bijvoorbeeld in de Democratische Republiek Congo (DRC) en daar voorwerp zijn van illegale handel om de oorlogskassen te spijzen. Triodos Research onderzoekt of bedrijven mineralen gebruiken die op een eerlijke manier zijn gewonnen.

Net vanwege hun herkomst uit die conflictgebieden, noemen we bovengenoemde mineralen ‘conflictmineralen’. Als gebruiker van een smartphone waarin de zogenaamde conflictmineralen verwerkt zitten, wil je waarschijnlijk niet betrokken zijn bij schending van mensenrechten. Maar wat kun je hier eigenlijk aan doen als consument?

Kritische houding

Washing the copper ore

Een van de mijnen in Congo waar Fairphone eerlijke mineralen wint.

Koop je bijvoorbeeld een Fairtrade chocoladereep, dan stimuleer je de vraag naar eerlijk geproduceerde chocolade. Als steeds meer consumenten dit doen, zullen er meer cacaoboeren een eerlijk loon verdienen. Anders dan wat geldt voor chocolade, kun je tot nog toe geen apparaat met een label kopen. Voor consumenten is het dus nog lastig een dergelijk signaal te geven op het gebied van eerlijke apparaten. Fairphone is een van de weinige uitzonderingen en geeft voor zijn apparaten bijvoorbeeld een compleet inzicht in de productieketen. Triodos Bank pleit voor een veralgemening van die transparantie.

Europa en mensenrechten

Amerika verplicht bedrijven al transparant te zijn over het gebruik van de zogenaamde 3TG mineralen (zie kader). Die wetgeving geeft consumenten, maar ook investeerders de informatie die het hen mogelijk maakt te kiezen voor een bedrijf dat geen conflictmineralen gebruikt. Het Europese Parlement stemde op 20 mei 2015 voor de invoering van een verplicht monitoring systeem. Daarmee versterkt het Parlement het oorspronkelijke voorstel van de Europese Commissie tot enkel vrijwillige rapportage.De resolutie van het Europees Parlement omvat de volledige leveringsketen van de mineralen en zou impact hebben op zo’n 800.000 Europese bedrijven.Nu het Europees Parlement over het dossier heeft gestemd, volgt in het najaar nog een zogenaamde ‘trialoog’, een onderhandeling tussen Europees Parlement, Europese Raad en Europese Commissie, over de definitieve inhoud van de wet.

Wat zijn conflictmineralen ?

Met conflictmineralen worden vier grondstoffen bedoeld: Tantaal (Coltan), Tin, Tungsten (Wolfraam) en Goud (3TG), die vooral gedolven worden in de Democratische Republiek Congo (DRC) maar evengoed ook in buurlanden van de DRC, waaronder Angola, Burundi, Rwanda, Zuid-Soedan, Tanzania, Oeganda en Zambia worden deze mineralen gedolven. Vaak zijn het de rebellengroepen die de mijnen controleren en met de opbrengsten hun wapens financieren. De grondstoffen komen terecht in de telefoons en laptops die overal ter wereld gebruikt worden. In de Verenigde Staten is er sinds 2010 de verplichting dat bedrijven die de mineralen gebruiken moeten rapporteren of deze afkomstig zijn uit de DRC of omringende landen. Of ze moeten kunnen bewijzen dat hun producten ‘conflictmineralen vrij’ zijn. In Europa is zulke wetgeving er nog niet.

Samen met andere investeerders heeft Triodos Bank opgeroepen om ook in Europa strengere wetgeving te realiseren. Uit een recente studie van het Nederlandse Centre for Research on Multinational Corporations (SOMO), blijkt dat maar weinig Europese bedrijven over het gebruik van conflictmineralen rapporteren. Arthur van Mansvelt van Triodos Research vindt deze ontwikkeling zorgelijk: “Wanneer Europese bedrijven niet rapporteren over de herkomst van hun grondstoffen, kan het zijn dat investeerders onbewust betrokken zijn bij de schending van mensenrechten in conflictgebieden, zij het op indirecte manier. Het ontbreken van dergelijke informatie maakt het voor klanten en investeerders onmogelijk om bewust te kiezen voor bedrijven die zich wel inzetten voor gebruik van eerlijke mineralen.”

Oproep aan bedrijf

tungsten-rwanda-320

Het wassen van wolfraam, een van de 3TG mineralen.

Triodos Research heeft in 2014 samen met zes andere duurzame investeerders bij dertien Europese bedrijven gepeild naar het gebruik van conflictmineralen. Vier bedrijven gaven aan nu al direct of indirect te moeten voldoen aan de Amerikaanse wetgeving. De windturbinemakers Gamesa en Vestas toonden zich bereid om hun keten te onderzoeken en mogelijke verdere stappen te overwegen. Ook de gezondheidstechnologie-bedrijven Gerresheimer en Fresenius Medical Care en de autoproducenten Renault en Volkswagen gaven aan het risico op gebruik van conflictmineralen te onderzoeken.

Wat merk je hiervan als consument? Gaan bedrijven met een etiket of label komen waarbij ze inzicht geven in de herkomst van materialen? Dat is volgens van Mansvelt niet het geval. “Stel, je koopt een gouden ring, dan kun je vragen aan de juwelier waar zijn goud vandaan komt. Maar dat is bij een laptop of mobiele telefoon al een stuk lastiger en wordt zelden door consumenten gedaan. De prikkel voor bedrijven om op verantwoorde wijze mineralen te kopen, is op dit moment dus erg klein. Dat ligt heel anders bij een verplichte rapportage.  In de VS hebben we het effect daarvan duidelijk gezien: waar voor de invoering van de wet slechts enkele grote merken transparant waren over hun keten, moeten nu duizenden bedrijven hun keten inzichtelijk maken. Daarmee wordt ook de vraag naar verantwoord gewonnen mineralen groter. Wij vinden dat Europa deze trend met stevige wetgeving moet ondersteunen.”

Vestas ook op de goede weg?
Uitgelicht

Begin 2014 had de windturbinebouwer Vestas de kwestie conflictmineralen nog niet op de radar staan. Onze dialoog met Vestas rond de winning van conflictmineralen in de DRC en omringende landen en over de risico’s op de schending van mensenrechten, heeft ertoe bijgedragen dat het bedrijf een actiever beleid is gaan voeren. Het bedrijf had daarvoor wel een uitgebreid mensenrechtenbeleid en volgde bijvoorbeeld de problemen rond de winning van het zeldzame metaal Neodymium, dat nodig is voor de magneten in de turbines. Maar in antwoord op onze vragen, bevestigde het bedrijf dat in de turbines ook tin en coltan gebruikt worden. In de loop van 2014 heeft Vestas met zijn leveranciers het gesprek opgestart over het gebruik en de herkomst van de mineralen in kwestie.

Bijdragen aan positieve verandering

Het is aan het veranderen: bedrijven die op het gebied van 3TG mineralen koploper zijn, zetten speciale gecontroleerde ketens op in de DRC. Een belangrijke ontwikkeling hierbij is het ontstaan van conflictvrije smelters waar producenten hun grondstoffen kunnen aankopen. Tot nu toe hebben 146 smelters het predicaat conflictvrij. Door bij deze smelters de mineralen in te kopen, groeit de vraag naar eerlijke mineralen. Dankzij de minimumeisen aangaande het gebruik van mineralen, de vragen aan bedrijven en de oproep aan de politiek, laat Triodos Bank een duidelijke stem horen ten voordele van een verantwoorde winning van mineralen. Ook als consument kun je dit proces stimuleren door vragen te stellen, of door op internet te controleren of een bedrijf een ‘conflict mineral report’ opstelt. Zo stimuleer je de productie van eerlijke producten.

Triodos
Research

De beleggingsfondsen aangeboden door Triodos Bank investeren in beursgenoteerde bedrijven. Alleen bedrijven die in hun branche duidelijk beter presteren dan hun concurrenten komen in aanmerking voor belegging. Triodos Research doet onderzoek naar de duurzaamheid van deze beursgenoteerde bedrijven.

De rechten van alle beelden in het artikel zijn van Fairphone.

Wat vindt u van "Eerlijke apparaten"?

Gelieve een comment te schrijven.

Gelieve uw naam in te geven.