Om uw bezoek aan onze website te optimaliseren, gebruiken wij cookies. Door verder te gaan, stemt u daarmee in. Lees meer over het gebruik van cookies.

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close

Ontmoeting

Uitdagingen en nieuwe kansen voor de zorg

Lessen voor de toekomst uit de Nederlandse zorgtransitie

Lessen voor de toekomst uit de Nederlandse zorgtransitie

Als het regent in Amsterdam, druppelt het in Brussel, ook in de zorgsector. Op 1 januari 2015 werd in Nederland de Wet op de Langdurige Zorg, kortweg de WLZ, van kracht. Deze vervangt de eerdere AWBZ, Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten. Onder de nieuwe WLZ vallen voortaan alleen nog mensen die ‘levensbrede en levenslange’ zorg nodig hebben. Om deze transitie te begeleiden, wil Nederland inzetten op langer zelfstandig thuis wonen.

De ingrijpende beleidstransitie vormt een interessante proeftuin voor België. We zijn nu een jaar later en de eerste effecten van de transitie laten zich voelen. We vroegen aan onze collega’s Patty Zuidhoek en Hans van Eijkelenburg van Triodos Bank Nederland hoe zij als kredietverlener de evolutie bij zorgondernemers ervaren.

Wat was de achtergrond voor de transitie in de Nederlandse zorg?

Zuidhoek: “De overheid kon de kosten niet meer de baas. Eén derde van de Nederlandse overheidsuitgaven ging naar de gezondheidszorg, zo’n 70 miljard euro. Demografische voorspellingen geven aan dat het probleem enorme proporties zal aannemen tegen 2025, na 2040 neemt het weer af. Daarnaast klinkt de vraag naar meer eigen regie van de zorggebruikers zelf.

van Eijkelenburg: “Al in 2012 werd geopperd dat er meer marktwerking moet komen in de zorg. Veel bestuurders van grote instellingen echter zijn heel lang blijven doen wat ze altijd deden, in de overtuiging dat het idee zou overwaaien en dat het volgende kabinet het toch wel zou terugdraaien. Maar het kabinet-Rutte zette door. “

Zuidhoek: “Het idee is dus niet nieuw, maar de transitie is wel snel gegaan en ja, dat doet pijn, maar ze biedt tegelijk veel kansen, vooral voor ondernemers in de zorg.”

Wat is jullie indruk van het gevoerde beleid?

Zuidhoek: “In eerste instantie leverde het nieuwe beleid nog geen besparingen op, omdat met de aankondiging van de WLZ, we een grote instroom in de zorgcentra zagen van mensen die op de valreep nog gauw een indicatie kregen om te kunnen genieten van de wet. Veel 80-plussers zijn toen verhuisd naar een residentieel wooncentrum. Dat is begrijpelijk: als je zwaar zorgbehoevend bent, maar als je thuis woont, heb je geen recht meer op de tegemoetkoming.”

van Eijkelenburg: “Zorgbehoevende personen die geen beroep kunnen doen op de WLZ, moeten in eerste instantie terugvallen op hun sociale netwerk en beschikbare mantelzorgers. Gemeentes houden tegenwoordig een zogenoemd ‘keukentafelgesprek’. Dat is letterlijk te nemen. Iemand komt bij jou op bezoek en gaat na wat je nog allemaal zelf kan en in hoeverre je op mantelzorg kan rekenen. Indien mantelzorg niet mogelijk is, kan je een financiële steun van de gemeente krijgen voor thuishulp. De uitkeringen hiervoor krijgt men vanuit de WMO (Wet Maatschappelijke Ondersteuning). De gelden hiervoor werden vanuit de Rijksoverheid overgeheveld naar de gemeenten, maar wel met een budgettaire besparing van 25%. Gemeenten kiezen vaak logischerwijs voor goedkoopste zorgoplossing en zeker niet altijd voor de beste. Als gevolg van die race to the bottom komen verschillende thuiszorgbedrijven nu in de problemen.”

“In de sector heeft de transitie vele ondernemers geraakt. Zo hebben wij veel klanten die alleen maar dagbesteding leverden. Als de gemeenten besluiten de subsidies te wijzigen, dan kunnen ondernemers daardoor in de problemen komen.”

Patty Zuidhoek, Teamleider Zorg & Welzijn Triodos Nederland

Welke gevolgen voor zorgondernemers nemen jullie waar?

Zuidhoek: “In de sector heeft de transitie vele ondernemers geraakt. Zo hebben wij veel klanten die alleen maar dagbesteding leverden. Als de gemeenten besluiten de subsidies te wijzigen, dan kunnen ondernemers daardoor in de problemen komen.”

van Eijkelenburg: “In 2014 werd er ook zwaar geschrapt in de tegemoetkoming voor gehandicaptenvervoer. Al een paar jaar was een trend merkbaar waarbij integratie plots prioriteit werd. Bewoners op instellingenterreinen moesten weer allemaal terug naar de woonwijken. Alleen: gehandicapten kun je niet zomaar alleen de straat op sturen. Die moesten wel vervoerd en begeleid worden, maar met die geschrapte kosten ging dat weer niet meer. De grote instellingenterreinen zijn nu weer in voor bepaalde groepen gehandicapten en de instellingen zullen vandaag eerder dagactiviteiten op het eigen terrein organiseren, dat is goedkoper.”

Zuidhoek: “De drastische hervormingen hebben een grote impact op het zorgvastgoed. Omdat alleen nog mensen die zware zorg nodig hebben, beroep kunnen doen op het residentiële aanbod, is het beschikbare vastgoed niet aangepast aan de noden van de bewoners. De sector wordt bovendien plots geconfronteerd met overaanbod aan residentiële opvangplaatsen, en dus met overgewaardeerd vastgoed. De transitie werd bijzonder snel ingezet en zorginstellingen die de voorbije jaren investeerden in nieuwe gebouwen, worden nu plots geconfronteerd met een heel andere zorgmarkt. Aanpassingen aan de noden van de zwaarste zorgvragers (nieuwe WLZ) of een herbestemming van het zorgvastgoed blijken vaak geen eenvoudige opdracht”

van Eijkelenburg: “Positief is dat het terugschroeven van de subsidies wel tot heel wat creativiteit leidt. Hoopgevend zijn bijvoorbeeld de particuliere initiatieven: private beleggers die in zorgvastgoed investeren, ouders van gehandicapte kinderen die zich verenigen, een huis kopen en de zorg als groep inkopen bij een erkende en goed bekend staande zorgverlener, villa’s die worden aangepast met geld van investeerders of particuliere ouderenzorg.”

Op welke wijze heeft de transitie een impact op jullie relatie met zorgondernemers?

Zuidhoek: “We zien we duidelijk een verschuiving in onze manier van werken. Wij gaan als bank met een andere instelling om de tafel zitten. Ten eerste praten we veel meer over ondernemerschap. We vragen de klant naar zijn marketingstrategie, zijn doelgroep, zijn USP, zijn management en organisatie. Ten tweede financieren we vandaag geen 100% van de investering meer.”

van Eijkelenburg: “Er moet vandaag eigen kapitaal op tafel komen en dat is niet vanzelfsprekend voor traditionele zorgondernemers. Een interessante innovatie is: ‘Zorgobligaties.nl’. Dit is een initiatief van koepelorganisatie ActiZ om het eigen vermogen van zorgondernemers te helpen versterken via de uitgifte van obligaties. Een heel nieuwe ondersteunende financieringswijze voor de zorgsector.”

Zuidhoek: “De transitie leidt tot creativiteit en tal van nieuwe allianties. Triodos Bank nodigt haar klanten uit gebruik te maken van ons netwerk. Wij weten bijvoorbeeld dat veel vastgoedinvesteerders interesse hebben in de zorg. Om het risico te beperken zullen zij in projecten stappen met een deel zorgwoningen en een deel commercieel of particulier vastgoed. Zij zijn niet altijd op de hoogte van de noden van de zorgsector. Een vastgoedondernemer zal bijvoorbeeld redeneren: ‘Als het brandt in mijn gebouw, moeten alle deuren open.’ Maar dat is niet noodzakelijk de beste oplossing in een huis voor demente bejaarden aan een drukke verkeersweg. Wij kunnen hier wel partijen samen brengen. Wij willen graag een speler zijn die innovatie helpt bevorderen door onze financieringen, maar we bevinden ons – net als de hele sector – op nieuw terrein.

van Eijkelenburg: “Waar Triodos Bank een absolute voortrekkersrol wil spelen, is in het energiezuinig en energieneutraal bouwen. We zijn 100% overtuigd van het rendement op middellange termijn en merken dat steeds meer zorgondernemers ons daarin volgen. Zeker nu zorgorganisaties ook werken met ingebracht kapitaal. Structurele besparingen op de energiefactuur kunnen worden aangewend voor de verdere verbetering van de zorg, en daar gaat het uiteindelijk om.”

Zuidhoek:  “Zorgondernemers maken zich zorgen over de initieel hogere kosten van een energiezuinige bouw, maar die verdient zichzelf inderdaad terug. Als het een struikelblok is, zeggen wij: dan zoeken we daar samen een oplossing voor.”

Hans van Eijkelenburg“Betrek de sector van nabij bij de hervormingsplannen. Een radicale koerswijziging kan zeer pijnlijk zijn voor ondernemers en hun recente investeringen. Met een gedegen overgangsperiode en -beleid vermijd je een economisch slagveld.”

Hans van Eijkelenburg, Senior relatiemanager Triodos Nederland

Welke lessen kunnen Belgische beleidsmakers trekken uit de Nederlandse zorgtransitie?

Zuidhoek: “De hervormingen van de zorg en een meer efficiënte organisatie zijn noodzakelijk, met het oog op de aankomende vergrijzingsgolf. De insteek van beleidsmakers mag echter niet louter een besparingsoefening zijn. Ouderen geven zelf aan langer thuis te willen wonen, hun autonomie is hen dierbaar. Maar terugschroeven van de residentiële zorg zonder een solide kader voor thuiszorg, zet een grote druk op de kwaliteit van de dienstverlening. Sociaal zwakkere personen zijn dan het eerst en meest getroffen.”

van Eijkelenburg: “Betrek de sector van nabij bij de hervormingsplannen. Een radicale koerswijziging kan zeer pijnlijk zijn voor ondernemers en hun recente investeringen. Met een gedegen overgangsperiode en -beleid vermijd je een economisch slagveld.”

Zuidhoek: “En vooral: profiteer van de kansen die de hervorming biedt. Denk op lange termijn.”

Wat vindt u van "Uitdagingen en nieuwe kansen voor de zorg"?

Gelieve een comment te schrijven.

Gelieve uw naam in te geven.

Zorgen voor morgen | De Kleur van Geld: Triodos Bank België 2 jaar geleden

[…] de mutualiteit, social profit actoren, zorg- en bouwondernemers, deskundigen en burgers. De Nederlandse ervaring leert dat het van enorm belang is alle actoren van nabij bij de hervormingsplannen te betrekken. […]